Γεώργιος Σουρής: Ο σύγχρονος «Αριστοφάνης»


Σαν σήμερα, 2 Φεβρουαρίου 1853, γεννήθηκε ίσως ο μεγαλύτερος σατιρικός ποιητής που γέννησε ποτέ η νεότερη Ελλάδα.

Έχοντας γεννηθεί στην Ερμούπολη της Σύρου από εύπορη οικογένεια, ο Γεώργιος Σουρής «προαλειφόταν» για παπάς λόγω της επιθυμίας του πατέρα του. Όταν όμως η οικογένειά του χρεοκόπησε, στάλθηκε στη Ρωσία για να δουλέψει στο κατάστημα ενός θείου του ως έμπορος σιτηρών. Πολυγραφότατος καθώς ήταν, αποφάσισε να γυρίσει πίσω στην Αθήνα και να γραφτεί στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ωστόσο, απορρίφθηκε στις εξετάσεις από τον καθηγητή της Μετρικής -για πολλούς Λατινικά- Δημήτρη Σεμτέλο και δεν κατάφερε να πάρει το πτυχίο του, γεγονός που τον ώθησε στο να τον «εκδικηθεί» ποιητικά:

«Προς τούτοις θα γνωρίζετε, πως σ' άλλας περιστάσεις
εις τον Σεμτέλον έδωσα σπουδαίας εξετάσεις
και απερρίφθην παμψηφεί μετά πολλών επαίνων
γενόμενος υπόδειγμα των εξεταζομένων». «Αυτοβιογραφία», Εφημερίδα Εστία,1887

Μοιραία λοιπόν, στράφηκε στη σατιρική δημοσιογραφία με τους πρώτους του στίχους να δημοσιεύονται στα περιοδικά «Ασμοδαίος» των Εμμανουήλ Ροΐδη και Θέμου Άννινου, «Μη Χάνεσαι» του Βλάση Γαβριηλίδη και «Ραμπαγάς» των Βλάση Γαβριηλίδη και Κλεάνθη Τριαντάφυλλου. Σε ηλικία 30 ετών, το 1883, άρχισε να εκδίδει τον «Ρωμηό», μια έμμετρη εβδομαδιαία σατιρική εφημερίδα. Στα ποιήματά του, σατίριζε την επικαιρότητα καυτηριάζοντας περισσότερο τους τραπεζίτες, τους πολιτικούς και γενικότερα τα κακώς κείμενα της εποχής: 

«Εχθές που ήταν Πρωταπριλιά,
αποφασίσαν κι οι Τραπεζίτες,
να μη φτωχαίνουν τον κόσμο πλια
και ούτε να 'χουν κρυφούς μεσίτες
κι απ' τα καλά των και τους παράδες
να πάρουν μέρος κι οι φουκαράδες». «Πρωταπριλιά», Εφημερίδα Ρωμηός, τεύχος 1ο

Ο «Ρωμηός» κυκλοφόρησε για 36 χρόνια μέχρι το 1918 σε συνολικά 1.444 τεύχη. Προτάθηκε πέντε φορές για το Νόμπελ Λογοτεχνίας ενώ χαρακτηρίστηκε ως «Σύγχρονος Αριστοφάνης» επειδή μετέφρασε αριστοτεχνικά την κωμωδία «Νεφέλες». Απέκτησε πέντε παιδιά με τη γυναίκα του, Μαρία Κωνσταντινίδου, να λέει πως έχει έξι λόγω της παιδικότητας και του αυθορμτισμού που εξέπεμπε ο Σουρής. Θα πεθάνει από γρίπη το 1919 στο εξοχικό του στο Νέο Φάληρο.

Παρακάτω, παραθέτουμε μερικά αποσπάσματα από τα ευφυή του ποιήματα που είναι τόσο επίκαιρα και διαχρονικά όσο ποτέ:

«Αρχηγοί»:
«Μας λείπει ένας αρχηγός;... πενήντα ξεφυτρώνουν,
το ένα κόμμα χάνεται;... θα έβγουν άλλα δέκα·
όλοι για το αξίωμα του αρχηγού μαλλόνουν,
κι' ίσως αργότερα μας βγη 'ς τη μέση και γυναίκα.
Αλλά κι' εγώ ο αφανής των Αθηνών πολίτης
ελπίζω πως καμιά φορά θα γίνω Κυβερνήτης».
«Ένα μυρωδάτο ποίημα»:
«Μόνο σκατά φυτρώνουνε στον τόπο αυτόν τον άγονο
κι όλοι χεσμένοι είμαστε, σκατάδες στο τετράγωνο.
Μας έρχεται κάθε σκατάς, θαρρούμε πως σωθήκαμε,
μα μόλις φεύγει βλέπομε πως αποσκατωθήκαμε».
«Ο Ρωμηός»:
«Την φίλη μας Ευρώπη με πέντε φασκελώνω,
απάνω στο τραπέζι τον γρόθο μου κτυπώ...
Εχύθη ο καφές μου, τα ρούχα μου λερώνω,
και όσες βλαστήμιες ξέρω αρχίζω να τις πω».
«Επίγραμμα»:
«Ο Έλλην δύο δίκαια
ασκεί φιλελευθέρως:
Ουρείν τε και συνέρχεσθαι
εις όποιο θέλει μέρος».
«Οι φόροι»: 
«Βάλετε φόρους βάλετε εις την πτωχήν μας ράχη,
ποτίστε με το αίμα μας την άρρωστη πατρίδα
σεις το κρασί και τον καπνό που πίνετε μονάχοι
κι εμείς να σας κοιτάζομε με μάτι σαν γαρίδα
Βαριά φορολογήστε και το νερό που τρέχει
Βάλετε φόρους, βάλετε, η πλάτη μας αντέχει».
 «Δυστυχία σου Ελλάς»:
«Ποιος είδε κράτος λιγοστό,
σ' όλη τη γη μοναδικό,
εκατό να εξοδεύει
και πενήντα να μαζεύει;
Να τρέφει όλους τους αργούς,
να 'χει επτά Πρωθυπουργούς,
ταμείο δίχως χρήματα
και δόξης τόσα μνήματα;
[...]
«Δυστυχία σου, Ελλάς, με τα τέκνα που γεννάς!
Ω Ελλάς, ηρώων χώρα, τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα;».

Πληροφορίες από: mixanitouxronou.grroadhouse.grwikipedia.org

Δεν υπάρχουν σχόλια