Στάλιν εναντίον Τρότσκι


21 Ιανουαρίου 1924. Ο πρώτος ηγέτης της Οκτωβριανής Επανάστασης, Βλαντιμίρ Λένιν, αφήνει την τελευταία του πνοή μόλις σε ηλικία 53 ετών, έπειτα από την πολυετή του μάχη με τις αρρώστιες που τον ταλαιπωρούσαν. Πλέον, το μέλλον της επανάστασης της οποίας είχε ηγηθεί, έπρεπε να περάσει στα χέρια κάποιου άλλου, εξίσου ικανού συντρόφου.

Ο Λένιν δεν είχε ξεκαθαρίσει ποιος θα τον διαδεχόταν, όπως φάνηκε στο γράμμα που είχε στείλει δύο χρόνια πριν το θάνατό του στο Συνέδριο του Κόμματος και έμεινε στην ιστορία ως «Διαθήκη». Για τον Λένιν, σύντροφοι όπως ο Τρότσκι, ο Κάμενεφ, ο Ζινόβιεβ, και ο Μπουχάριν είχαν προτερήματα αλλά και αδυναμίες. Στον Τρότσκι μάλιστα, αναφερόταν σαν το πιο ικανό μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και δήλωνε ότι το μη-μπολσεβίκικο παρελθόν του δεν έπρεπε να χρησιμοποιηθεί εναντίον του. Στην περίπτωση του Στάλιν όμως, ήταν ανυποχώρητος.

Στη «Διαθήκη» του, έγραφε πως ο Στάλιν είχε συγκεντρώσει απεριόριστες εξουσίες από τη θέση του γενικού γραμματέα, και ήταν υπερβολικά αγενής -πράγμα απαράδεκτο για ένα γενικό γραμματέα-. Γι' αυτό, συμβούλευε τους συντρόφους του να τον απομακρύνουν από τη θέση αυτή, και να τη δώσουν σε κάποιον που θα ήταν «ανώτερος στα πάντα: πιο υπομονετικός, πιο αφοσιωμένος, πιο ευγενικός, και με μεγαλύτερο σεβασμό προς του συντρόφους του...». Στις 5 Μαρτίου 1923, είχε υπαγορεύσει κι ένα γράμμα για τον Στάλιν με το οποίο έκοψε κάθε πολιτική και προσωπική σχέση μαζί του.

Παρόλ' αυτά, η «Διαθήκη» του αγνοήθηκε από την μυστική «τρόικα» που είχε σχηματιστεί από τους Ζινόβιεβ, Κάμενεφ, και Στάλιν, με τον τελευταίο να παραμένει στο τιμόνι του σοβιετικού κράτους. Εάν ο Λένιν δεν είχε αρρωστήσει, είναι βέβαιο πως ο Στάλιν θα είχε απομακρυνθεί από τη θέση του.


Η κόντρα του Στάλιν με τον Τρότσκι, οι εξορίες, και η δολοφονία


Μετά το θάνατο του Λένιν, και αφού αναδείχθηκε νικητής στο «Παιχνίδι των Θρόνων», ο Στάλιν είχε να αντιμετωπίσει έναν «βραχνά» στο εσωτερικό του Κομμουνιστικού Κόμματος.Ήταν ο βασικός του αντίπαλος, Κομισάριος, και ηγέτης της «Αριστερής Αντιπολίτευσης», Λέον Τρότσκι.

Μετά την αναγκαστική του παραίτηση από την αρχηγία του Κόκκινου Στρατού το 1925, ο μενσεβίκος Τρότσκι άρχισε πλέον να χάνει την επιρροή του μέσα στο Κόμμα και κατά τα τέλη του 1927, εκδιώχθηκε από την κεντρική επιτροπή του Κόμματος.

Τον Ιανουάριο του 1928, εξορίστηκε στην Άλμα-Άτα (σημερινό Αλμάτι) του Καζακστάν ενώ το 1929, ο Στάλιν διέταξε την οριστική του εκδίωξη από την επικράτεια της Σοβιετικής Ένωσης. Τότε ο Τρότσκι, περιπλανήθηκε σε Τουρκία, Γαλλία, Νορβηγία, και Μεξικό, όπου ήταν και ο τελευταίος του προορισμός.

Η δολοφονία του συνέβη στις 20 Αυγούστου 1940, την στιγμή που βρισκόταν στο γραφείο της οικίας του. Δράστης ήταν ο ισπανός μυστικός πράκτορας του Στάλιν, Ραμόν Μερκαντέρ, ο οποίος του επιτέθηκε με μία αξίνα, τραυματίζοντάς τον στο κεφάλι με αποτέλεσμα την επόμενη μέρα, ο Τρότσκι να πεθάνει στο νοσοκομείο.



Οι 4 βασικές διαφορές των δύο ηγετών


• Γραφειοκρατία

Ο κύριος προβληματισμός που εξέφραζε ο Τρότσκι από τα πρώτα κιόλας χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, ήταν ο κίνδυνος του «γραφειοκρατισμού». Οι επαναστάτες, βασισμένοι στη μαρξιστική θεωρία, ήλπιζαν ότι η επανάσταση θα έβαζε ένα τέλος στην ασήμαντη γραφειοκρατία μιας ξεπερασμένης κυβέρνησης. Η εργατική τάξη όμως, εξαντλήθηκε εξαιτίας των πολλών χρόνων επανάστασης και εμφυλίου, και περιέπεσε σε παθητικότητα. Ο Τρότσκι υποστήριζε ότι η Σοβιετική Ένωση ήταν μία φαύλη δικτατορία του προλεταριάτου που, αν δεν βίωνε μια νέα εργατική επανάσταση, θα έτεινε προς μία νέα μορφή κοινωνίας, που θα είχε τα χαρακτηριστικά μιας κολεκτιβιστικής γραφειοκρατίας.

Αντίθετα ο Στάλιν, ήταν ένας «μετρ» της γραφειοκρατίας που αντιπροσώπευε τις πιο γραφειοκρατικές τάσεις, κατά τον Λένιν. Η σταλινική του γραφειοκρατία ήταν αυτή που, προκειμένου να διασφαλίσει την εξουσία και τα προνόμιά της, πρόδωσε τη ρωσική επανάσταση υπονομεύοντας το σοβιετικό εργατικό κράτος.

• Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ)

Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης της Κρονστάνδης τον Μάρτιο του 1921, και ενώ το Κομμουνιστικό Κόμμα πραγματοποιούσε το 10ο συνέδριό του, ο Λένιν υιοθετούσε τη Νέα Οικονομική Πολιτική του (ΝΕΠ). Σύμφωνα με αυτή, οι αγρότες είχαν το δικαίωμα να κρατούν για τον εαυτό τους ή να πουλούν τα σιτηρά που παρήγαν, δίνοντας μόνο μία συγκεκριμένη ποσότητα στο κράτος -και όχι πια όλη τους την παραγωγή-, το εμπόριο και οι ιδιωτικές μικροεπιχειρήσεις έγιναν ξανά νόμιμες, και η οικονομία απελευθερώθηκε.

Ο Τρότσκι, αρχικά, άσκησε σφοδρή κριτική σε αυτή την πολιτική στο μεγαλύτερο διάστημά της. Ωστόσο, όταν ο Λένιν άρχισε να παρουσιάζει σοβαρά εγκεφαλικά, χρησιμοποίησε τη ΝΕΠ σαν πολιτικό εργαλείο προκειμένου να συσπειρώσει γύρω του υποστηρικτές και να αναλάβει την ηγεσία του Κόμματος. Το κόμμα των Μπολσεβίκων είχε διασπαστεί σε τρεις «φράξιες».

Η «δεξιά» πτέρυγα των μπολσεβίκων, υποστήριζε τη ΝΕΠ και την ιδέα του κρατικού καπιταλισμού μέχρι η οικονομία να σταθεί ξανά στα πόδια της, και ύστερα να τεθεί σε εφαρμογή ο σοσιαλισμός. Η «αριστερή» πτέρυγα του μπολσεβικικού κόμματος, της οποίας εξέχον μέλος ήταν ο Τρότσκι, επιθυμούσε την άμεση σοσιαλιστική διακυβέρνηση και κολεκτιβοποίηση της γης, ενώ η τρίτη φράξια ανήκε στο κέντρο και αποτελούσε τον συντονιστή των δύο αντιμαχόμενων πλευρών. Σε αυτήν, είχε προσχωρήσει ο Στάλιν ο οποίος συγκέντρωνε σταδιακά τον έλεγχο του Κόμματος.

Ο Στάλιν, πρώτα υπερασπίστηκε τη «δεξιά» πτέρυγα με κύριο σκοπό να υπονομεύσει τον Τρότσκι, που ήταν ο μεγαλύτερος εχθρός του. Στην πορεία όμως, τόσο η «αριστερή» όσο και η «δεξιά» πτέρυγα εξαφανίστηκαν και τότε, ο Στάλιν έκανε αυτό οι «αριστεροί» ήθελαν απ' την αρχή: εγκατέλειψε τη ΝΕΠ και έκανε πράξη την υπερεντατική εκβιομηχάνιση και κολεκτιβοποίηση της γεωργίας.



• Παγκόσμια επανάσταση

Μία από τις σημαντικότερες μεταξύ τους διαμάχες ήταν το ζήτημα του σοσιαλισμού και της παγκόσμιας επανάστασης. Ο Τρότσκι, περισσότερο διεθνιστής, υποστήριζε την παγκόσμια επανάσταση και θεωρούσε καθήκον της Σοβιετικής Ένωσης να παλέψει ώστε να καθιερωθεί ο σοσιαλισμός σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αντιθέτως ο Στάλιν, υιοθετώντας μία πιο εθνικιστική προσέγγιση στο ζήτημα, πίστευε στον «σοσιαλισμό σε μια χώρα» καθώς έθετε ως προτεραιότητα τη σοσιαλιστική οικοδόμηση της Σοβιετικής Ένωσης.


• Ανθρώπινος κομμουνισμός

Μετά την αποπομπή του Τρότσκι από τη Ρωσία, πολλοί κομμουνιστές ανά τον κόσμο υποστήριζαν ότι εάν στη θέση του Στάλιν βρισκόταν ο Τρότσκι, θα είχε την ευκαιρία να αναπτύξει ένα κομμουνιστικό καθεστώς με περισσότερο ανθρώπινο πρόσωπο, και λιγότερο γραφειοκρατικό ή δικτατορικό, όπως αυτό του Στάλιν.

Ο Τρότσκι, υποστήριζε αυτή την ιδέα ασκώντας κριτικές όχι μόνο στα στρατηγικά ατοπήματα του Στάλιν, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο συγκέντρωσε την εξουσία και κατήργησε τη δημοκρατία μέσα στο Κομμουνιστικό Κόμμα.

Βέβαια, οι ισχυρισμοί αυτοί θα μπορούσαν να εκληφθούν και ως ανειλικρινείς, εάν αναλογιστούμε ότι ο Τρότσκι υποστήριζε την ενότητα του Κόμματος και την καταστολή των αντιφρονούντων κατά την περίοδο της ρωσικής επανάστασης.

Πληροφορίες από: marxismos.com, thetoc.gr, quora.com

Δεν υπάρχουν σχόλια